Categoriearchief: aanrader non fictie

Jos Kessels, Erik Boers, Pieter Mostert – Vrije ruimte

Vrije ruimte, als we die toch maar meer voor onszelf konden organiseren. Vrije ruimte buiten de tijd om te reflecteren, te werken aan meesterschap en stil te staan bij de grote vragen. Zoals de ultieme vraag: Wat is het goede leven?
Een ondertitel van dit boek luidt: Klassieke scholing voor de hedendaagse praktijk. Dat is het precies. Op heel toegankelijke wijze met goede voorbeelden uit de praktijk, schetst dit drietal hoe we in deze tijd onze scholing ter hand kunnen nemen. Geen vakscholing, maar levensscholing. Via de grammatica (hoe te verwoorden), de retorica (hoe vrijmoedig te spreken) en de dialectica (hoe te redeneren) naar de ethica: het meesterschap.
Ik heb bijzonder genoten van dit boek, omdat het een verademing is weer stil te staan bij zorgvuldig redeneren in tijden van nepnieuws. En voor wie denkt dat het een rationele exercitie is, lees het boek: zowel hoofd, hart als buik worden aangesproken als bronnen van weten.
Naast veel nieuwe inzichten, sprak mij in het bijzonder aan het begrip ‘hegemonikon’. Dat is een begrip van de stoïcijnen voor “innerlijke stuurman”:

“De innerlijke stuurman doet niet alleen een beroep op mijn verstandelijke vermogens of argumentatieve vaardigheid, maar ook op mijn houding, de kwaliteit van mijn betrokkenheid, de aard van mijn verbondenheid met de kwestie en met de mensen die er een rol in spelen.”

Ik ga in mijn dagboek zo nu en dan in gesprek met deze innerlijke stuurman en dan doe ik vaak interessante ontdekkingen. Daar blijkt ook een term voor te zijn: reflectief dagboek schrijven. En ik vraag mezelf meteen af of dat ook niet een mooie vorm kan zijn om aan te bieden bij coaching. Kortom: voldoende inspiratie!

David Van Reybroeck & Thomas d’Ansembourg – Vrede kun je leren

Een klein maar heel fijn boekje. David Van Reybroeck en Thomas d’Ansembourg beschrijven heel toegankelijk wat er nodig is om een vredige samenleving te creëren met elkaar. Ze baseren zich niet alleen op mooie woorden een aansprekende citaten, maar geven aan via welke praktische en wetenschappelijke onderbouwde wegen we kunnen werken aan innerlijke vrede.

Want als echte vrede, duurzame, fundamentele en gezamenlijke vrede, met persoonlijke vrede begint, is het in het algemeen belang absoluut noodzakelijk om massaal te investeren in echte geestelijke hygiëne.

Te beginnen op scholen. Laten we kinderen leren hoe ze de rust in zichzelf kunnen vinden in de hectische wereld. Hoe mooi zou dat zijn. En de wetenschappelijke bewijzen zijn overweldigend dat dat goede resultaten oplevert voor het welzijn van de kinderen zelf en voor hun samenleven.
Klein boekje, gewoon even lezen!

William Isaacs – Dialogue and the art of thinking together

Hebben jullie dat ook wel eens, dat je een boek leest, er een potlood bij pakt en dan zo’n beetje alles gaat aanstrepen? Nou, zo’n boek is dit boek van William Isaacs. Ooit heb ik het diagonaal gelezen, maar nu drong de inhoud pas echt tot me door.

Het boek uit 1999 is een soort bijbel van dialoog. Isaacs is erin geslaagd in 400 bladzijdes de essentie te vatten van het waarom van dialoog, maar geeft tegelijkertijd ook praktische handvatten voor dialoogvoering. Het boek heeft ook een gelaagdheid, waardoor je als beginner misschien weer andere dingen leest dan als ervaren dialoogbeoefenaar.

Het boek begint met uitleg over wat dialoog is. Daarna behandelt Isaacs wat nodig is om een goede dialoog te voeren:

  • 4 vaardigheden: luisteren, respecteren, oordeel opschorten en je uitspreken
  • voorspellende intuïtie over patronen in gedrag
  • een goede setting creëren.

Isaacs geeft bij alles wat hij aandraagt aansprekende voorbeelden.
Hij eindigt het boek met  mogelijkheden voor toepassing van dialoog, zowel in zakelijke als in maatschappelijke context.

Voor mij is het extra leuke dat Isaacs allerlei andere onderzoekers aan het woord laat of citeert waarin ik me al eerder heb verdiept: Argyris, Bohm, Schön, Scharmer, Senge, Bateson, Schein, Zohar, Beer, Wilbur, Wheatley. En ook relatief nieuwe namen die nieuwe werelden openen: Kantor, Garrett. Het is daardoor een integrerend boek waarin veel samenkomt. Al met al een aanrader voor iedereen die professioneel aan de slag is of wil gaan met dialoog.

James T. Webb – Searching for Meaning

Een goede vriendin kwam een tijdje geleden met dit boek onder de arm bij me langs. Een boek over hoe “bright minds” of hoogbegaafden denken en naar de wereld kijken en daardoor kunnen vastdraaien. Een uiterst interessant thema voor mij als coach voor hoogbegaafde volwassenen en ervaringsdeskundige. Net als het vorige boek dat ik las over “islands of sanity“, was dit niet echt een opwekkend boek. Maar wel een boek dat absoluut de moeite waard is om te lezen.
Webb gaat uitgebreid in op de denkprocessen en waarden van hoogbegaafden en hoe die twee elkaar als het ware bijten. Veel hoogbegaafden hebben hoge standaarden in hun leven en vinden een waarde als rechtvaardigheid van wezenlijk belang. En niet zomaar “wezenlijk belang” maar essentieel of existentieel. De realiteit is alleen vaak niet logisch en rechtvaardig. Daardoor gebeurt het niet zelden dat hoogbegaafden vast komen te zitten in illusies gebaseerd op hun idealistische kijk op de wereld. En daarna dan de desillusie en soms zelfs depressie.
Ik vond het verhelderd om zijn betoog te lezen en te begrijpen waar mijn soms existentiële eenzaamheid zijn oorsprong heeft/kan hebben. Daarnaast schrijft hij enkele hoofdstukken over manieren om hiermee om te gaan en daarbij merkte ik dat ik intuïtief al best wat goede dingen doe om hiermee om te gaan. Maar toch heb ik ook weer ontdekkingen gedaan en deze probeer ik nu in de praktijk te brengen.
Aanrader voor hoogbegaafden en andere denkerig piekerende types!

Margaret Wheatley – Who do we choose to be

In maart van dit jaar keek ik naar de video van een interview met Margaret Wheatley. Zij is de afgelopen jaren een grote inspirator voor mij geweest, in het bijzonder met haar boekje “Perseverance” over pioniers. In deze video sprak ze over het creëren van zogenaamde “islands of sanity”, een term die me meteen aansprak. Sindsdien keek ik uit naar dit boek waarin ze ingaat op deze islands of sanity.
Wat ik me niet had gerealiseerd is dat als je spreekt over de noodzaak van islands of sanity, de wereld daaromheen waarschijnlijk “insane” is. En Wheatley gaat daar uitgebreid op in. Ze noemt dat “facing reality” en waarschuwt de lezer ook dat het niet de meest opwekkende beelden zullen zijn en dat je het boek beter rustig aan kunt lezen.
Nu ja, dat was dus even slikken, want als realistische idealist (zo beschreef mijn eerste baas me toen ik afscheid nam) is de realiteit in zijn gapende bek kijken toch niet prettig.
Gelukkig stonden daar veel mooie teksten en inspirerende voorbeelden tegenover. Het boek werd steeds beter naar het einde toe. Het is opgebouwd uit steeds vier delen per thema: What science teaches, Facing reality, Claiming leadership en Restoring sanity. En de thema’s zijn super actueel en interessant: Time, Identity, Information, Self-organization, Perception en Interconnectedness.
Een inspirerend boek voor liefhebbers van vooruitkijken naar hoe de maatschappij eruit kan zien, voor pioniers en voor geïnteresseerden in leiderschap.

Paulien Assink en Hein Gubbels – Een wereld vol mogelijkheden

Reisboek voor pioniers in authentiek leiderschap, is de ondertitel van dit boek. Het boek beschrijft heel zorgvuldig en volledig een proces om tot ontwikkeling (in een organisatie) te komen.
Ik kan het boek aanbevelen. Het leest gemakkelijk en is geschreven als een natuurlijke reis door de verschillende fases van zo’n proces. Deze fases hangen samen met de verschillende dimensies van ons zijn: de fysieke, de mentale, de emotionele en de spirituele dimensie. In het boek vind je ook veel mooie vragen die zich stuk voor stuk lenen voor een goed gesprek of dialoog. Voor mij is het ook een naslagwerk om nog eens terug te lezen of erbij te pakken als ik aan de slag ga in een team of coaching. Het is dus ook een praktisch boek met methodieken.
Al met al zeer lezenswaardig en ik snap niet waarom het drie jaar in mijn kast moest staan voordat ik het las!

Plato – Sokrates’ verdediging

Tijdens het opruimen van mijn boekenkast kwam ik een dun boekje van Plato tegen. En dat zag er aantrekkelijk uit, omdat het over de verdediging van Sokrates ging en Sokrates de laatste tijd mijn belangstelling heeft. Ik dacht eigenlijk dat het lezen van Plato een intellectuele opgave zou zijn en dit kleine boekje was een uitdaging om het toch een aan te gaan. Ik was positief verrast over de toegankelijkheid van de tekst en kon er zowaar van genieten.
De kern van het boekje is de prachtige zin:

Ik heb in ieder geval íets meer inzicht dan [de ander],
alleen doordat ik niet denk iets te weten wat ik niet weet.

Denk daar maar eens over na!

Jan Bommerez – Door de bomen het bos zien

bommerezDit boek wilde ik al een paar jaar lezen, maar soms wacht ik blijkbaar tot de timing goed is. Een nieuwe geheel herziene druk leek me het juiste moment en dat klopte.
Bommerez’s boek gaat over het ontdekken van de eenvoud onder de complexiteit. Het stimuleert je je niet te laten intimideren door complexiteit en de snelheid en veelheid van informatie. Het stimuleert je te vertragen en waar te nemen welke universele principes, waarden, impliciete ordening daarachter schuil gaat. Ik schrijf “schuil gaat”, omdat we vooralsnog nog niet zo zijn geoefend in het gezamenlijk waarnemen en ontdekken hiervan.
De afgelopen tijd heb ik me door de hoofdstukken heen gewerkt. Niet in de betekenis van dat het zwaar was, maar omdat ik iedere zin wilde opnemen en ondertussen mindmaps voor mezelf maakte om alles goed tot me te laten doordringen en mijn eigen inzichten ermee te verenigen.
Het is een rijk boek, waarin lijnen samenkomen: Covey’s eigenschappen van effectief leiderschap, Collins’ Good to Great, Scharmer’s Theory U, Margaret Wheatley’s Leiderschap en de nieuwe fysica, Barry Long’s inzichten over liefde, Bohm en Isaacs over dialoog, Dana Zohar’s SQ, systeem denken, nu ja, kijk maar op mijn website naar mijn inspiratiebronnen.
Een boek dat ik las en waarbij ik voortdurend knikte, omdat Bommerez opschrijft wat al sluimerde. Hij verwoordt het helder en schroomt niet om in het boek belangrijke bevindingen (de kern) vrolijk te herhalen. Zodat kan doordringen dat alles er al is en dat we beter zullen leren ons erop af te stemmen. Dat “dialoog hét voertuig is voor leiderschap in de eenentwintigste eeuw”. Dat – in mijn woorden – onze hersenen en ons hart een ontvangststation zijn en geen opslagruimte. Dat een relatie niet iets is tussen twee, maar dat er een derde component bijhoort, de verzoenende, neutrale.
Als ik het zo opschrijf, lijkt het abstract, maar door de voorbeelden weet Bommerez het concreet en toegankelijk te maken.
Het motiveert en stimuleert me om met nog meer inspiratie samen met Olga de training Dialoog Begeleiden te verzorgen. We werken mee aan iets belangrijks.
Dank voor het schrijven Jan Bommerez!
1608 - Door de bomen het bos zien, Jan Bommerez_3
Voorbeeld van een van mijn mindmaps, deze gaat over hoofdstuk 2 “het onzichtbare leren zien”
En hier zijn ze allemaal bij elkaar: Mindmaps Renate – Door de bomen het bos zien, Jan Bommerez.

Nancy Marie Brown – The Far Traveler

fartravelerDe ondertitel luidt: “Voyages of a Viking Woman”. In dit boek gaat Brown aan de hand van archeologisch onderzoek en saga’s op zoek naar het leven van Gudrid. Zij is een IJslandse vrouw die in de tijd van de Vikingen meereisde naar het Westen. Als kind met haar vader naar Groenland en als jonge vrouw met haar man op drie schepen met bemanning verder naar het Westen. Ze komen op Newfoundland en gaat ook drie jaar nog zuidelijker aan de Oostkust van Amerika aan land om daar een bestaan op te bouwen en exotische goederen te verzamelen om daarmee terug te reizen naar Groenland, Noorwegen en tot slot IJsland. Dit alles speelt zich af rond 1015 en dus eeuwen voordat Columbus Amerika ‘ontdekt’. Na drie jaar geven de Vikingen het op om aan de Oostkust te settelen omdat de indianen hen vijandig gestemd zijn. Ze handelen eerst met elkaar maar na een heftig misverstand waarbij een Viking een Indiaan doodt, is het afgelopen met de handel.
Brown schrijft meeslepend en uiterst zorgvuldig gedocumenteerd. Ze gaat in detail in op boten bouwen, navigeren, overleven in barre omstandigheden, eten, kleding, het boerenbedrijf. Omdat de details je het echte verhaal vertellen van het leven toen. Omdat de grootte van een stokje of de kleur van opgegraven aarde of zaden je dat vertellen. Fascinerend.

Neil MacGregor – Duitsland, biografie van een natie

duitsland-neil-macgregorDe afgelopen weken heb ik enorm genoten van dit boek over Duitsland. Neil MacGregor – directeur van het British Museum – beschrijft aan de hand van kunstobjecten de innerlijke wereld van dit land waar ik nu ruim een jaar woon. Heel toegankelijk geschreven, prachtige illustraties en boeiend, zodat je snel naar het volgende hoofdstuk wilt. Ik heb nu een heel rijtje kunstenaars en kunstwerken die/dat ik in het echt wil zien. Een voorbeeld:
13_schwebender_1Der Schwebende, de engel van Barlach. Een beeld waarin zo’n beetje alle geschiedenis van de vorige eeuw samenkomt. In 1926 maakte Ernst Barlach die als pacifist terugkeerde uit de Eerste Wereldoorlog dit beeld voor de kathedraal van Güstrow. Een gedenkteken, geen vermaning. Een gedenkteken voor de Eerst Wereldoorlog, de ogen van de engel gesloten uit onvermogen om alle pijn en lijden aan te zien. Een engel als tijdloos symbool van vrede en geweldloosheid. Ernst Barlach zegt erbij hoe we oorlog moeten beschouwen, als Erinnerung und innere Schau. Het beeld kreeg onmiddellijk felle kritiek van patriotten en kopstukken van rechts. De nazi’s moesten er ook niets van hebben. In het beeld kwam namelijk niet de strijdbare kant van de oorlog tot uitdrukking met teksten als “Ihr seid nicht umsonst gevallen”. Toen de nazi’s aan de macht kwamen werd het beeld dan ook verwijderd en omgesmolten voor de oorlogsinspanning. Barlach overleed in 1938. Zijn vrienden wisten echter clandestien de hand te leggen op de gipsen mal, maakten een afgietsel en verborgen dat tijdens de oorlog. Omdat de stad Güstrow na de oorlog in de DDR lag en de DDR niet goed wist wat de juiste communistische houding was ten aanzien van dit sterke symbool, kreeg de tweede engel een plek in Keulen en werd het een gedenkteken voor de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Enkele jaren later en dankzij een uitzonderlijk uitvloeisel van de dialoog tussen Oost en West, kreeg Güstrow in 1953 ook de engel terug in de kathedraal. In 1981 waren de betrekkingen tussen Oost- en West-Duitsland zodanig aan het normaliseren dat Helmut Schmidt en Erich Honecker samen een bezoek brachten aan het beeld. Daarbij heeft Helmut Schmidt gezegd:
“Als Barlach een gedeelde herinnering is, en een gedeeld verleden, zou ik daar een iets andere gedachte aan willen toevoegen door te zeggen dat hij ook onze gedeelde toekomst kan zijn.”
Nog geen tien jaar later was het zover.
Al met al een prachtig boek vol van dit soort verhalen dat mij de innerlijke wereld van dit land steeds beter doet begrijpen!